Bir web sayfasına baktığınızda, hangi metnin işletme adı, hangisinin adres, hangisinin fiyat olduğunu kolayca anlarsınız. Ama bir makine için bu kadar kolay değil. Sayfanın tasarımı, menüler, görseller ve metinler arasında asıl bilgiyi bulmak ve doğru yorumlamak bir tahmin süreci. Yapılandırılmış veri, işte bu tahmini ortadan kaldıran, bilgiyi makinelere doğrudan ve açıkça söyleyen bir katman.
Yıllardır SEO’nun bir parçası olan yapılandırılmış veri, yapay zeka aramalarının yaygınlaşmasıyla yeniden gündemde. Bu yazıda schema’nın ne olduğunu, yapay zeka görünürlüğüne nasıl katkı sağladığını ve WordPress sitenizde nasıl doğru kurulacağını anlatacağım.
Yapılandırılmış Veri Nedir?
Yapılandırılmış veri, bir web sayfasındaki bilgilerin standart bir sözlük kullanılarak makinelerin okuyabileceği şekilde işaretlenmesidir. Web’de en yaygın kullanılan sözlük Schema.org’dur. Bu sözlük; işletme, kişi, ürün, makale, etkinlik, tarif, hizmet gibi yüzlerce varlık türünü ve bu türlerin özelliklerini tanımlar.
Yapılandırılmış veri sayfaya genellikle JSON-LD formatında eklenir. Bu format, sayfanın görünen içeriğinden bağımsız bir script bloğu içinde yer alır ve Google’ın önerdiği yöntemdir. Örneğin bir işletme için şu bilgileri açıkça tanımlarsınız: işletmenin adı, türü, adresi, telefonu, çalışma saatleri, web sitesi, sosyal medya profilleri ve logosu.
Schema Yapay Zeka Görünürlüğüne Nasıl Katkı Sağlar?
Yapay zeka sistemlerinin yapılandırılmış veriyi tam olarak nasıl kullandığı şirketler tarafından ayrıntılı olarak açıklanmıyor. Ancak schema’nın görünürlüğe katkı sağladığı birkaç mekanizma oldukça net.
Arama Altyapısı Üzerinden
Yapay zeka yanıtlarının önemli bir kısmı, arka planda yapılan web aramalarına dayanıyor. Google ve Bing gibi arama motorları ise yapılandırılmış veriyi sayfaları anlamak, zengin sonuçlar göstermek ve bilgi grafiğini oluşturmak için yıllardır kullanıyor. Schema’sı doğru kurulmuş bir site, arama motorları tarafından daha iyi anlaşılıyor; bu da dolaylı olarak yapay zeka yanıtlarında kaynak gösterilme ihtimalini artırıyor.
Varlık Tanımı Üzerinden
Yapay zeka sistemleri, dünyayı “varlıklar” ve aralarındaki ilişkiler üzerinden anlamaya çalışıyor. Burak Dizdar bir kişi, bu kişi bir web tasarım uzmanı, İzmir’de çalışıyor, şu hizmetleri sunuyor, şu web sitesinin sahibi, şu sosyal profillere sahip… Organization, Person ve LocalBusiness schema’ları, bu ilişkileri açıkça tanımlıyor. Özellikle “sameAs” özelliğiyle sosyal profillerinizi ve diğer resmi sayfalarınızı bağlamak, farklı kaynaklardaki bilgilerin aynı varlığa ait olduğunu netleştiriyor.
Belirsizliği Azaltarak
Yapay zeka sistemlerinin en büyük sorunlarından biri yanlış bilgi üretmek. Bir sayfada fiyat, adres ya da çalışma saati gibi bilgiler açıkça tanımlandığında, bu bilgilerin yanlış yorumlanma ihtimali azalıyor. Doğru tanımlanmış bilgi, yanıtlarda doğru aktarılma şansını artırıyor.
Hangi Schema Türleri Öncelikli?
Her site için her schema türü gerekli değil. Sitenizin türüne göre öncelikli olanlar şunlar:
| Site türü | Öncelikli schema türleri |
|---|---|
| Kurumsal firma | Organization, WebSite, WebPage, BreadcrumbList |
| Yerel işletme | LocalBusiness (veya alt türü), Organization, Service |
| Kişisel marka / uzman | Person, ProfilePage, Organization |
| Blog | Article / BlogPosting, Person (yazar), BreadcrumbList |
| E-ticaret | Product, Offer, AggregateRating, Review, BreadcrumbList |
| Hizmet sayfaları | Service, FAQPage (uygunsa) |
| Etkinlik | Event |
FAQPage Schema Hâlâ İşe Yarıyor mu?
Google, bir süre önce sık sorulan sorular zengin sonuçlarını yalnızca belirli otoriter sitelerle sınırlandırdı. Bu nedenle birçok site için FAQPage schema’sı artık arama sonuçlarında görsel bir zengin sonuç üretmiyor. Ancak bu, FAQPage işaretlemesinin tamamen anlamsız olduğu anlamına gelmiyor. Soru-cevap çiftlerini açıkça tanımlamak, içeriğin yapısını makinelere net şekilde anlatıyor. Benim yaklaşımım şu: sayfada gerçekten sık sorulan sorular bölümü varsa işaretlemeyi eklemek, ama yalnızca schema için yapay soru-cevaplar uydurmamak.
WordPress’te Schema Kurulumu
All in One SEO ile Temel Kurulum
All in One SEO, schema işaretlemelerinin büyük kısmını otomatik olarak oluşturuyor. Ancak doğru çalışması için birkaç ayarın eksiksiz yapılması gerekiyor:
- Arama Görünümü bölümünde bilgi grafiği ayarları: Sitenin bir kişiyi mi yoksa bir kuruluşu mu temsil ettiğini seçin. Ad, logo, telefon ve iletişim bilgilerini girin.
- Sosyal profiller: Tüm resmi sosyal medya profillerinizi ekleyin. Bu profiller schema’daki “sameAs” özelliğine yansır.
- Yerel SEO ayarları: Fiziksel bir adresiniz varsa, yerel işletme bilgilerini (adres, çalışma saatleri, işletme türü) eksiksiz doldurun.
- İçerik türü varsayılanları: Yazılar için Article ya da BlogPosting, sayfalar için WebPage türünün seçildiğinden emin olun.
- Yazar bilgileri: Kullanıcı profillerinde yazar biyografisini, profil fotoğrafını ve sosyal bağlantıları doldurun.
Sayfa Bazında Özelleştirme
Hizmet sayfaları için Service, sık sorulan sorular bölümü olan sayfalar için FAQPage gibi ek türleri sayfa düzenleyicisindeki schema sekmesinden ekleyebilirsiniz. Her ek işaretlemenin sayfadaki görünür içerikle birebir uyumlu olması gerektiğini unutmayın. Sayfada görünmeyen bilgileri schema’ya eklemek, Google’ın yönergelerine aykırıdır ve güvenilirliği zedeler.
Örnek: Yerel Bir Hizmet İşletmesi İçin Temel Schema
Konuyu somutlaştırmak için yerel bir web tasarım uzmanının ana sayfasında bulunabilecek temel bir JSON-LD yapısını aşağıda paylaşıyorum. Bu örnek, All in One SEO’nun otomatik ürettiği yapıya benzer bilgileri içeriyor; kendi bilgilerinizle uyarlayarak mantığını anlayabilirsiniz.
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "ProfessionalService",
"name": "Burak Dizdar | WordPress Web Tasarım Uzmanı",
"url": "https://burakdizdar.com.tr/",
"telephone": "+90 543 726 46 17",
"address": {
"@type": "PostalAddress",
"addressLocality": "Konak",
"addressRegion": "İzmir",
"addressCountry": "TR"
},
"areaServed": "İzmir",
"sameAs": ["https://www.linkedin.com/in/burakdizdar01/"]
}Bu yapıda işletmenin türü, adı, web sitesi, telefonu, adresi, hizmet verdiği bölge ve resmi profili açıkça tanımlanıyor. Bir yapay zeka sistemi ya da arama motoru bu bilgileri okuduğunda, tahmin yürütmesine gerek kalmadan işletmenin kim olduğunu ve nerede hizmet verdiğini anlayabiliyor.
Schema ve İçerik Tutarlılığı
Schema’nın gücü, sayfadaki görünür içerikle tutarlı olmasından geliyor. Sayfada “Pazartesi–Cuma 09:00–18:00” yazıyorsa, schema’daki çalışma saatleri de aynı olmalı. Hizmet sayfasında anlatılan hizmetler ile Service işaretlemesindeki tanımlar örtüşmeli. Bu tutarlılık, hem Google’ın yönergelerine uyum hem de yapay zeka sistemlerinin bilgiye güvenmesi açısından belirleyici. Bilgilerinizde bir değişiklik olduğunda, örneğin taşındığınızda ya da telefon numaranız değiştiğinde, sayfa içeriğini, schema’yı ve Google İşletme Profili’ni aynı gün güncellemeyi bir alışkanlık haline getirin.
Sık Yapılan Hatalar
Müşteri sitelerinde yaptığım denetimlerde en sık karşılaştığım schema hataları şunlar:
- Çakışan işaretlemeler: Hem SEO eklentisi, hem tema, hem de başka bir eklenti aynı türde schema üretiyor. Sonuç: birbiriyle çelişen birden fazla Organization tanımı.
- Eksik bilgiler: Logo, adres ya da telefon alanları boş bırakılmış işaretlemeler.
- Tutarsız bilgiler: Schema’daki adres ile sayfadaki adres ya da Google İşletme Profili’ndeki adres farklı.
- Yanlış tür seçimi: Bir hizmet işletmesinin Product schema’sı kullanması gibi.
- Görünmeyen içerik: Sayfada olmayan yorumların ya da puanların schema’ya eklenmesi.
Schema’nızı Nasıl Test Edersiniz?
Kurulumdan sonra işaretlemelerinizi mutlaka test edin. Google’ın Zengin Sonuçlar Testi, sayfanızın hangi zengin sonuçlara uygun olduğunu ve hata olup olmadığını gösterir. Schema.org’un doğrulama aracı ise tüm işaretlemeleri, Google’ın desteklemediği türler dahil, kontrol etmenizi sağlar. Search Console’daki geliştirmeler raporları da site genelindeki schema hatalarını takip etmek için faydalıdır.
Ben schema denetimini yalnızca kurulum sonrasında değil, tema değişikliği, eklenti güncellemesi ya da site yenilemesi sonrasında da tekrarlıyorum. Çünkü bu değişiklikler, fark edilmeden schema çakışmalarına yol açabiliyor.
Sık Sorulan Sorular
Schema eklemek sıralamamı doğrudan yükseltir mi?
Google, yapılandırılmış verinin doğrudan bir sıralama faktörü olmadığını belirtiyor. Ancak sayfanın daha iyi anlaşılmasını sağlıyor, zengin sonuçlara uygunluk kazandırıyor ve tıklama oranını artırabiliyor. Yapay zeka görünürlüğü açısından da dolaylı ama önemli bir katkısı var.
Schema için kod bilmem gerekiyor mu?
All in One SEO gibi bir eklenti kullanıyorsanız temel işaretlemeler için kod bilmenize gerek yok. Özel ve karmaşık schema yapıları için ise JSON-LD bilgisi gerekebilir.
Sayfa oluşturucu kullanan sitelerde schema sorun çıkarır mı?
Elementor gibi sayfa oluşturucuların bazı bileşenleri, örneğin SSS akordeonları ya da puan widget’ları, kendi schema işaretlemelerini ekleyebiliyor. SEO eklentisinin ürettiği işaretlemelerle çakışma olmaması için bu bileşenlerin schema ayarlarını kontrol etmek ve tekrar eden işaretlemeleri kapatmak gerekiyor.
Birden fazla SEO eklentisi kullanmak schema’yı bozar mı?
Evet, büyük ihtimalle bozar. Aynı sitede birden fazla SEO eklentisinin aktif olması, çakışan meta verilere ve schema işaretlemelerine yol açar. Tek bir SEO eklentisi kullanmanızı öneririm.
Sonuç
Yapılandırılmış veri, sitenizin makinelerle kurduğu iletişimin temel dili. Yapay zeka aramalarının yaygınlaştığı bu dönemde, işletmenizin, hizmetlerinizin ve içeriklerinizin doğru anlaşılması için schema’yı eksiksiz ve tutarlı şekilde kurmak her zamankinden daha önemli. Sitenizin schema yapısını denetlemek ve düzeltmek isterseniz iletişim sayfamdan bana ulaşabilirsiniz.